فقط او...

آخ! که چقدر دلم برای «تو داری» و «مسئولیت پذیری» توام با خوش نیتی و خوش رفتاری رفیقان قدیم لک زده.

خیلی مدت است که دیگر این متاع «توداری» خریدار معتنابهی ندارد. یعنی قیمت چندانی ندارد و لابد سود چندانی هم.

قدیم تر ها مردم «درون سوز» بودند. اما الآن همه «برون ریز» شده اند. امروزی ها میگویند؛ فرافکن. و تقریبا هیچ کس دلش نمیخواهد بار مشکلات و مشقات و مسئولیتها را یک تنه تحمل کند –که هیچ!- هیچ کس حتی دلش نمیخواهد اصولا زیر بار چیزی برود. فقط مثل بعض روشنفکران وطنی! بادی به غبغب می اندازیم و همین طور که فنجان چای را هورت میکشیم، متفکرانه – و اگر نه متفکر نمایانه!- میگوییم: «ببینید! ما ملت ایران ملتی منتقد هستیم و اصولا بر همه چیز یک عریضه و نقد و تقریضی می چسبانیم.» و اینچنین «زیر آب» هر چه تر و خشک را میزنیم و دوش خود را از تحمل هر خیر و شری آسوده میکنیم. که هنوز جیره خوار اموات در گذشته ایم و هنوز از توفقات «صفویه» یا غیرت «امیرکبیر » ارتزاق میکنیم. و تنها و تنها شده ایم پاسدار خون شهدای تاریخمان و نگاهبانان قبرستان تاریخ مشعشع مان!

و من مانده ام که با این همه آسایش طلبی! چرا باز نرخ –امروزی ها میگویند آمار، لاجرم شما همان آمارش بخوانید بهتر است لابد- میگفتم: نمیدانم چرا آمار سکته و مرگهای آنی روشنفکران مان اینقدر بالاست؟! و چرا اعصاب همه خورد است و همه وظیفه شناسانه! در پی اندک توفیقی که - به سان بعض وحوش - به زیارت پاچه ی هم نایل آییم و اگر نه، لااقل دندان قروچه ای و بعد هم لابد زوزه ای و نمیدانم شاید هم به سبک مردم آن سر ینکه ی دنیا؛ سیگاری و پیپی و شاید مثل امروزی تر ها؛ آبکی ئی و قرصی و ... تازه خیال کنیم به وظیفه ی خطیر روشن فکریِ مسئولانه مان عمل کرده ایم. و تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل.

به قول آن دوستمان: بگذریم! از دهات میگفتیم . از خر مش برات میگفتیم. آخر ما را با شهر نشینی امروز، آن هم به سبک دهکده ی جهانی فردا، چه کار؟! میترسم از روزگاری که راه رفتن به سبک ممالک مترقی را نیاموخته باشیم –که هیچ!- مشی به روش و فرهنگ و تاریخ و تمدن خودمان را هم از یاد ببریم و اندکی پیش از موعد! بشتابیم به دیار خفتگان فراموشخانه ی تاریخ ملل و نهل.

بماند! که به قول بعض رفقا، ما ممالک مسلمان جهان سومی، همین حالا هم در درگاه این فراموشخانه ایستاده ایم و تنها داریم بر سر تقدم و تاخر ورود، با هم لاس میزنیم – که یعنی همان تعارف میکنیم-

حرف حق تلخ است و لاجرم همان بماند! بهتر ...

وقتی می گویم مردم قدیم «درون سوز» بودند، ناخودآگاه یاد «موتورهای درون سوز» می افتم؛ همان ها که سوختشان از بیرون وارد محفظه ی داخلی موتور میشود. محفظه ای سیلندر نام . سوخت در محفظه ی سیلندر که خوب تحت فشار شد، با اندک جرقه ای به سوز و گداز و انفجار می آید و این می شود پایه و مایه ی حرکت و جنبشی نو. 

یعنی اول موتوری هست و محفظه ای دارد که لاجرم کمال آن، حرکت و جنبش است. بعد هم این سیر ایجاد تحرک در یک فرآیند معلوم و از پیش طراحی شده و ثابت اتفاق می افتد. یعنی نظم و پیچیدگی منظم حاصل از فرآیند فکری که طراحان و نظریه پردازان آن اندیشیده و پیش بینی اش کرده اند.

حالا که بهتر می اندیشم می بینم لابد بر همین سبیل است که کاروان تکنولوژی ماشینی –که فعلا با صحیح و یا سقیمش کاری ندارم- اینچنین بر تبل کمال ترقی خود میکوبد و می غرد و پیش می آید.

اندکی فکر میکنم. جرقه هایی می زند ذهنم: موتور که همان ماییم لابد. محفظه ی سیلندر هم لابد دلمان باشد. سوخت هم همان تاملات مان در عقب ماندگی مادی و بخصوص معنوی مان از شرق و غرب و شمال و جنوب عالم و حتی تاریخ همین پانصد ششصد ساله ی گذشته مان. به جای جرقه هم بگذاریم آخرین سوسوهای غیرت و فتوت و بیداری مرد مسلمان جهان سومی. خوب دیگر همه چیز محیاست که از فشار متراکم این غصه و غم، منفجر شویم و این بشود مایه ی حرکت و جنبش اولیه مان؛ تا سوخت گیری ها و تاملات و فشار های فکری و حتی عصبی و عاطفی و جرقه ها و انفجارات و لاجرم حرکت ها و شتابهای آتی را به بار بیاورد.

تازه می فهمم چرا دیگر «درون سوز» نیستیم. آخر دیگر دلی نمانده. اصولا از آن موتور محرکه ی شرقی تنها نامی باقی مانده و ظاهری. که البته به برکت نظم نوین جهانی و فرهنگ یکدست مصرف گرایی و لذت طلبی و خود خواهی و سودسالاری زندگی نکبتی مان، پوسته اش را خوب صیقل داده ایم و حتی متالیکش کرده ایم . اما سیلندرش –یعنی همان دل- را داده ایم به کارخانه ی نورد «بی خیالی و بی عاری دنیای مدرن زده ی امروز» و به جایش لابد سنگریزه های تزئینی گرفته ایم. باظاهری زیبا و البته فریبا. اما در باطن؛ هیچ. نه لطافتی و نه انعطافی. نه حتی محفظه ای که بسوزاند و لاجرم نه سوز و گدازی که مایه ی حرکت و جنبشی شود. همه اش شده ایم سنگ و سنگ و سنگ. 

و این است که دیگر میخ آهنین « سبک زندگی نبوی و علوی» هم در ما کارگز نیست و دعا و مناجات عارفان و مدح مادحان و ذکر ذاکران و روضه ی روضه خوانان و داروی طبیبان هم به حرکتمان درنمی آورد. تازه بماند که سرما و زمهریر برنامه های منجمد از آلسکا آمده ی هالیوودی و یا هالیوود زده ی درون وطنی ِ صدا وسیمای جمهوری – مثلا- اسلامی مان حتی آبی هم بر آتش این داغمان نمی ریزد – که هیچ!- بر رخوت و سنگینی این خواب چند صد ساله مان می افزاید. 

این میشود که حتی وقتی به ضرب دگنک علماء و فقهاء و مجاهدین با غیرت وطنی، انقلاب ـمثلاـ اسلامی هم که می کنیم، دل و دماغ و انگیزه نداریم لااقل نرم افزار اقتصاد و فرهنگ و سیاست و اجتماع و امنیت مان را با فکر و اندیشه ی دین و مذهب برتر خودمان، استخراج و تعبیه کنیم و دست به دامن کمونیسم شرقی و یا لیبرالیسم غربی نشویم و بعد از سی سال، شعار « ما لیبرال دموکرات مسلمان هستیم» را سر ندهیم.

میبیند؟ درست از همان وقت که بر درب خانه ی دلمان گل گرفتیم و به اهرام فراعنه ی زیاده جویی و لذت پرستی نفسمان بدلش کردیم، شدیم همین موجودی که میبینیم؛ خود خواه و خود بین. لجوج و دلمرده. عصبی و تند مزاج و صد البته عقب مانده از سیر ترقی مادی و معنوی. درست مثل سنگ تیزی بر فراز کوهسار تفرعن نفسانیت بشری. و در عین حال با ژستی به نرمای روشن فکری و انیت های خاص بشر قرن بیست و یک. که بحمد الله و المنه، همه -به علم حضوری- با آن آشناییم.

همین و همین.

 

این باشد طرح بیماری. کشف دارو و دواء و شفای آن، دیگر برای بعد... شاید وقتی دیگر...